برخی از گنبد های دو پوسته

 ﻣﺴﺠﺪ ﻋﺒﺎﺳﻰ ِ

ﺩﺭﺏ ﺍﻣﺎﻡ، ﮔﻨﺒﺪ ِ  ﺩﻭ ﮔﻨﺒﺪ ﻭ ﮔﻨﺒﺪ ﻣﺪﺭﺳﺔ ﭼﻬﺎﺭﺑﺎﻍ، ﻭ ﻛﻠﻴﺴﺎﻯ ﺑﻴﺖ ﺍﻟﻠﺤﻢ (ﺍﺯ ﮔﻨﺒﺪﻫﺎﻯ ﺩﻭﭘﻮﺳﺘﺔ ﺍﺻﻔﻬﺎﻥ ﺑﺎﺯﻛﺎﻭﻯ ﺩﻗﻴﻖ ﺷﺪﻩ ﺍﻧﺪ .ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﺍﻳﻦ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎﻯ   ﻣﻌﻤﺎﺭ ﺳﻨﺘﻰ ﺍﺻﻔﻬﺎﻥ ﺑﻮﺩﻩ ﺷﺪﻩ ِ ﺍﺳﺘﺎﺩﻛﺎﺭ ِ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺗﻰ ﺑﺎ ﻣﺸﻮﺭﺕ ﺍﺳﺖ .ﺩﺭﻭﺍﻗﻊ ﺳﻌﻰ ﺷﺪﻩ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎ ﻓﻨﺎﻭﺭﻯ ﺳﺎﺧﺖ، ﻓﺮﻡ ﻫﺎﻯ ﻣﺘﻨﻮﻉ ﻫﻨﺪﺳﻰ، ﻭ ﺳﺎﺯﻩ ﻫﺎﻯ ﻣﺘﻨﻮﻉ ﺍﺯ ﻟﺤﺎﻅ ﻓﺮﻡ ﻭ ﻋﻤﻠﻜﺮﺩ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺑﺮ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﺗﺎ ﺑﺘﻮﺍﻥ ﻃﻴﻒ ﻛﺎﻣﻠﻰ ﺍﺯ ﺍﻧﻮﺍﻉ ﺍﻳﻦ ﺷﻴﻮﺓ ﮔﻨﺒﺪﺳﺎﺯﻯ ﺭﺍ ﺩﺭ  .(2 ﺍﺻﻔﻬﺎﻥ ﺗﺠﺰﻳﻪ ﻭﺗﺤﻠﻴﻞ ﻛﺮﺩ.

گنبد های دو پوسته

ﺕ ﺁﺭﺍﻣﮕﺎﻩ ﺩﺭﺏ ﺍﻣﺎﻡ ﺍﻳﻦ ﺁﺭﺍﻣﮕﺎﻩ ﺩﻭ ﮔﻨﺒﺪ ﺑﺰﺭگ ﻭ ﻛﻮﭼﻚ ﺩﺍﺭﺩ، ﮔﻨﺒﺪ ﺑﺰﺭگ ﺩﺭ ﻋﻬﺪ  ﻕ (ﻭ ﮔﻨﺒﺪ ﻛﻮﭼﻚ ﺩﺭ ﻋﻬﺪ 857) ﺳﻠﻄﻨﺖ ﺟﻬﺎﻧﺸﺎﻩ ﻗﺮﻩ ﻗﻮﻳﻮﻧﻠﻮ  ﺵ (ﺩﺭ ﺍﺻﻔﻬﺎﻥ ﺳﺎﺧﺘﻪ 1048 /ﻡ1670) ﺳﻠﻄﻨﺖ ﺷﺎﻩ ﺳﻠﻴﻤﺎﻥ 29. ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ  ﮔﻨﺒﺪ ﺑﺰﺭگ ﺧﻴﺰ ﻛﻢ ﻭ ِ ﺍﻟﻒ (ﺑﺮﺭﺳﻰ ﮔﻨﺒﺪ ﺑﺰﺭگ :ﭘﻮﺳﺘﺔ ﺩﺍﺧﻠﻰ ﺧﺸﺨﺎﺷﻰ 8 ﭘﻮﺳﺘﺔ ﺧﺎﺭﺟﻰ ﺁﻥ ﭼﻔﺪ ﺷﺒﺪﺭﻯ ﺗﻨﺪ ﺩﺍﺭﺩ .ﺍﻳﻦ ﮔﻨﺒﺪ ﺑﺎ ﺁﺟﺮ (ﺩﺭ 1/5) ﺳﺎﻧﺘﻰ ﻣﺘﺮ 40 ﺳﺎﻧﺘﻰ ﻣﺘﺮ، ﺿﺨﺎﻣﺖ 70 ﺑﻪ ﻋﻤﻖ ﻣﺘﺮ 3  ﻭ ﺑﻪ ﺑﻠﻨﺪﺍﻯ 30(ﺁﺟﺮ 1) ﺳﺎﻧﺘﻰ ﻣﺘﺮ ﺩﺭ ﺑﺎﻻ 25 ﭘﺎﻳﻴﻦ ﻭ ﺑﻨﺎ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ.

گنبد های دو پوسته

ﻌﺪﺍﺩﻯ ﺍﺯ ﻛﻼﻑ ﻫﺎﻯ ﭼﻮﺑﻰ ﺩﺭ ﺩﺍﺧﻞ ﺍﻳﻦ ﮔﻨﺒ .ﺑﻪ ﺍﻋﺘﻘﺎﺩ ﺑﺮﺧﻰ ﺍﺯ ﺍﺳﺘﺎﺩﻛﺎﺭﺍﻥ، ﺑﺮﻳﺪﻩ ﺷﺪﻥ ﺑﺮﺧﻰ 31 ﺑﺮﻳﺪﻩ  ﺷﺪﻩ ﺍﻧﺪ ﺍﺯ ﭼﻮﺏ ﻫﺎ ﻧﺸﺎﻥ ﻣﻰ ﺩﻫﺪ ﻛﻪ ﺁﻥ ﻫﺎ ﻋﻤﻠﻜﺮﺩ ﺳﺎﺯﻩ ﺍﻯ ﻧﺪﺍﺷﺘﻪ ﻭ  ﺩﺍﺧﻞ ﺩﻭ ﭘﻮﺳﺘﻪ ﻣﻰ ﺗﻮﺍﻥ 32 ﺟﻬﺖ ﺩﺍﺭﺑﺴﺖ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﻣﻰ ﺷﺪﻩ ﺍﻧﺪ  ﺍﺗﺼﺎﻝ ﺩﻫﻨﺪﺓ ﺧﺸﺨﺎﺷﻰ ﺑﻪ ِ ﺍﻧﻮﺍﻉ ﻛﻼﻑ ﻫﺎﻯ ﻗﻄﺮﻯ ﻭ ﺷﻌﺎﻋﻰ .(5 ﻭ 4 ﻭ 3 ﭘﻮﺳﺘﻪ ﺑﻴﺮﻭﻧﻰ ﺭﺍ ﻣﺸﺎﻫﺪﻩ ﻛﺮﺩ.

ﺑﻪ ﻃﻮﺭﻛﻠﻰ ﺍﺗﺼﺎﻻﺕ) ﻫﺸﺖ ﻭ ﮔﻴﺮ (ﺑﻴﻦ ﺧﺸﺨﺎﺷﻰ، ﭘﻮﺳﺘﻪ ﻫﺎﻯ ﺩﺍﺧﻠﻰ، ﻭ ﺧﺎﺭﺟﻰ ﻧﻘﺶ ﺑﺴﺰﺍﻳﻰ ﺩﺭ ﺍﻧﺘﻘﺎﻝ ﻧﻴﺮﻭﻫﺎﻯ ﻭﺍﺭﺩﻩ ﺑﻪ ﮔﻨﺒﺪ ﺩﺍﺭﻧﺪ، ﺍﻣﺎ ﺑﻪ ﺩﻟﻴﻞ ﻛﻮﭼﻚ ﺑﻮﺩﻥ ﺩﻫﺎﻧﻪ ﺩﺭ ﺩﻭ ﮔﻨﺒﺪ ﺩﺭﺏ ﺍﻣﺎﻡ، ﺍﺗﺼﺎﻟﻰ ﺑﻴﻦ ﺧﺸﺨﺎﺷﻰ ﻭ ﭘﻮﺳﺘﺔ ﺩﺭﻭﻧﻰ ﻧﻴﺴﺖ، ﺩﺭ ﺻﻮﺭﺗﻰ ﻛﻪ ﺩﺭ ﮔﻨﺒﺪﻫﺎﻯ ﺑﺎ ﺩﻫﺎﻧﺔ ﺑﺰﺭگ، ﻫﻤﺎﻧﻨﺪ ﻣﺴﺠﺪ ﺟﺎﻣﻊ

گنبد های دو پوسته

ﻃﺮﺡ ﺑﺎﺯﺳﺎﺯﻯ ﻋﻨﺎﺻﺮ ﮔﻨﺒﺪ  ﺩﺭﺏ ﺍﻣﺎﻡ ﮔﻨﺒﺪ ﺑﺰﺭگ،
33 ﺑﻴﻦ ﺧﺸﺨﺎﺷﻰ ﻭ ﭘﻮﺳﺘﻪ ﺩﺭﻭﻧﻰ ﺍﺗﺼﺎﻝ ﻫﺴﺖ ،(7 ﻋﺒﺎﺳﻰ) ﺕ ﺍﻳﻦ ﮔﻨﺒﺪ ﻳﻚ ﻧﻮﻉ ﺧﺸﺨﺎﺷﻰ ﺩﺍﺭﺩ ﻛﻪ ﻛﻤﻰ ﭘﺎﻳﻴﻦ ﺗﺮ ﺍﺯ ﺷﺮﻭﻉ .(5 ﻭ 4 ﭘﻮﺳﺘﺔ ﺑﻴﺮﻭﻧﻰ ﻛﺎﻫﺶ ﺿﺨﺎﻣﺖ ﺩﺍﺩﻩ ﺍﺳﺖ) ﺕ ﺏ (ﺑﺮﺭﺳﻰ ﮔﻨﺒﺪ ﻛﻮﭼﻚ :ﮔﻨﺒﺪ ﻛﻮﭼﻚ ﺍﻳﻦ ﺑﻨﺎ ﺗﺎ ﺣﺪﻭﺩﻯ ﻣﺸﺎﺑﻪ

ﺩﺭ ﮔﻨﺒﺪ ﻛﻮﭼﻚ ﺍﺯ ﺩﻭ ﻧﻮﻉ ﺧﺸﺨﺎﺷﻰ .(6 ) ﺕ 34 ﮔﻨﺒﺪ ﺑﺰﺭگ ﺗﺮ ﺍﺳﺖ ﺧﺸﺨﺎﺷﻰ 4 ﺍﻳﻦ ﮔﻨﺒﺪ (6 ﺑﺎ ﺍﺑﻌﺎﺩ ﻣﺘﻔﺎﻭﺕ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ  ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ) ﺕ ﺳﺎﻧﺘﻰ ﻣﺘﺮ ﺩﺍﺭﺩ ﻭ 500  ﻭ ﺍﺭﺗﻔﺎﻉ ،30  ﻋﻤﻖ،34 ﺍﺻﻠﻰ ﺑﻪ ﺿﺨﺎﻣﺖ
ﻋﻤﻖ،12/5 ﺧﺸﺨﺎﺷﻰ ﻫﺎﻯ ﻓﺮﻋﻰ ﻧﻴﺰ ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﺗﻌﺪﺍﺩ، ﺑﺎﺿﺨﺎﻣﺖ ﺳﺎﻧﺘﻰ ﻣﺘﺮ ﻣﺮﺑﻊ ﺩﺭ ﺣﺪ ﻓﺎﺻﻞ ﺧﺸﺨﺎﺷﻰ ﻫﺎﻯ ﺍﺻﻠﻰ 300  ﻭ ﺍﺭﺗﻔﺎﻉ ،6  .ﺑﻌﻀﻰ ﺍﺯ ﺍﺳﺘﺎﺩﻛﺎﺭﺍﻥ ﻣﻌﺘﻘﺪﻧﺪ ﻛﻪ ﻧﻮﻉ ﻛﻮﭼﻚ ﺁﻥ ﻧﻘﺶ 35 ﺑﻨﺎ ﺷﺪﻩ ﺍﻧﺪ .

گنبد های دو پوسته

ﺍﻣﺎ ﺑﺮﺧﻰ ﺩﻳﮕﺮ ﻣﻌﺘﻘﺪ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ ،36 ﺯﻳﺮﭘﺎ) ﺩﺍﺭﺑﺴﺖ (ﺭﺍ ﺍﻳﻔﺎ ﻣﻰ ﻛﻨﻨﺪ ﺁﻥ ﻫﺎ ﻧﻴﺰ، ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺧﺸﺨﺎﺷﻰ ﻫﺎﻯ ﺑﺰﺭگ ﺗﺮ، ﻧﻘﺶ ﺳﺎﺯﻩ ﺍﻯ ﺩﺍﺭﻧﺪ ﻭ ﺑﺮﺍﻯ  ﺩﺭ ﭘﻮﺳﺘﺔ ﺑﻴﺮﻭﻧﻰ ﻭ ﻛﻢ ﻛﺮﺩﻥ ﻭﺯﻥ ﺳﺎﺯﻩ ﺑﻪ 37 ﻛﻢ ﻛﺮﺩﻥ ﻳﻚ ﻛﻠﻮﻙ  .ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﺴﺎﺋﻞ ﺳﺎﺯﻩ ﺍﻯ ﻧﻈﺮ ﺩﻭﻡ ﺻﺤﻴﺢ ﺗﺮ ﺑﻪ ﻨﺪ ﮔﻨﺒﺪ ﺑﺰﺭگ ﺗﺮ ِ ﻧﻈﺮ ﻣﻰ ﺁﻳﺪ .

ﺧﺸﺨﺎﺷﻰ ﻫﺎﻯ ﺍﺻﻠﻰ ﺩﺭ ﻳﻚ ﻣﺮﺣﻠﻪ ﻛﺎﻫﺶ ﺿﺨﺎﻣﺖ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺍﺳﺖ .ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﮔﻨﺒﺪ ﻋﻼﻭﻩ
ﺍﺗﺼﺎﻝ ﺩﻫﻨﺪﺓ ﺧﺸﺨﺎﺷﻰ ﺑﻪ ﭘﻮﺳﺘﺔ ِ ِ ﺑﺮ ﻛﻼﻑ ﻫﺎﻯ ﻗﻄﺮﻯ ﻭ ﺷﻌﺎﻋﻰ .ﻧﻴﺰ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ  ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ

ﺍﻳﻦ ﻣﺴﺠﺪ ﺩﺭ ﺯﻣﺎﻥ ﺳﻠﻄﻨﺖ ﺷﺎﻩ  ﻋﺒﺎﺱ ﺻﻔﻮﻯ  .ﮔﻨﺒﺪ ﺳﻤﺖ ﻗﺒﻠﺔ ﺍﻳﻦ 40 ﻕ (ﺩﺭ ﺍﺻﻔﻬﺎﻥ ﺳﺎﺧﺘﻪ  ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ 1025 ﭘﻮﺳﺘﺔ ﺩﺍﺧﻠﻰ ﺁﻥ ﺑﺎ .(7 ﻣﺴﺠﺪ ﺍﺯ ﻧﻮﻉ ﮔﺴﺴﺘﺔ ﻧﺎﺭ ﺍﺳﺖ) ﺕ 201 ﺳﺎﻧﺘﻰ ﻣﺘﺮ ﺍﺭﺗﻔﺎﻉ، ﻭ 1300 ﺳﺎﻧﺘﻰ ﻣﺘﺮ ﺩﻫﺎﻧﻪ، ﺩﺭ ﺣﺪﻭﺩ 2250 ﺳﺎﻧﺘﻰ ﻣﺘﺮ ﺿﺨﺎﻣﺖ ﺩﺭ 50-30 ﺳﺎﻧﺘﻰ ﻣﺘﺮ ﺿﺨﺎﻣﺖ ﺩﺭ ﭘﺎﻳﻴﻦ ﻭ ﺳﺎﻧﺘﻰ ﻣﺘﺮ 720 ﻧﻮﻙ ﮔﻨﺒﺪ ﺑﻨﺎ ﮔﺮﺩﻳﺪﻩ ﺍﺳﺖ .

ﺩﻫﺎﻧﺔ ﭘﻮﺳﺘﺔ ﺧﺎﺭﺟﻰ 1500 ﺳﺎﻧﺘﻰ ﻣﺘﺮ ﺍﺳﺖ .ﻓﺎﺻﻠﺔ ﭘﻮﺳﺘﻪ ﻫﺎ ﺣﺪﻭﺩ 5400 ﻭ ﺍﺭﺗﻔﺎﻉ ﺁﻥ ﺳﺎﻧﺘﻰ ﻣﺘﺮ، ﻭ ﺩﺭ ﺗﻴﺰﻩ ﻳﻚ 110 ﺳﺎﻧﺘﻰ ﻣﺘﺮ، ﺿﺨﺎﻣﺖ ﺁﻥ ﺩﺭ ﭘﺎﻛﺎﺭ ﺁﺟﺮ ﺍﺳﺖ .ﭘﺎﺳﻜﺎﻝ ﻛﻮﺳﺖ ﺑﺮﺷﻰ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﮔﻨﺒﺪ ﺭﺍ ﺩﺭ ﻗﺮﻥ ﻧﻮﺯﺩﻫﻢ ﺗﺮﺳﻴﻢ ﻛﺮﺩﻩ ﻛﻪ ﺍﺟﺰﺍﻯ ﺍﺗﺼﺎﻻﺕ ﻭ ﻛﻼﻑ ﻫﺎﻯ ﭼﻮﺑﻰ ﺭﺍ ﺍﺷﺘﺒﺎﻩ .41 ﻧﺸﺎﻥ ﺩﺍﺩﻩ ﺍﺳﺖ.

ﻣﺴﺠﺪ ﺟﺎﻣﻊ ﻋﺒﺎﺳﻰ

ﺧﺸﺨﺎﺷﻰ ﺑﺰﺭگ 12 ﺍﻳﻦ ﮔﻨﺒﺪ ﺑﺎ ﺳﻪ ﻧﻮﻉ ﺧﺸﺨﺎﺷﻰ ـ ﺧﺸﺨﺎﺷﻰ ﻛﻮﭼﻚ 8  ﺏ (ﻭ ،8 ﺗﺎ ﻣﺘﻮﺳﻂ) ﺕ 12 ،( پ،8 )ﺕ  ﺍﻟﻒ(ـ ﺑﻨﺎ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ، ﻛﻪ ﺗﺮﻛﻴﺐ ﺁﻥ ﻫﺎ ﺑﺎ ﺳﺎﻳﺮ ﺍﺟﺰﺍ ﻧﺸﺎﻧﻰ ،8 )ﺕ  .ﺧﺸﺨﺎﺷﻰ ﻫﺎﻯ 42 ﺍﺯ ﭼﻴﺮﮔﻰ ﻭ ﭘﺨﺘﮕﻰ ﻣﻌﻤﺎﺭﺍﻥ ﺍﻳﻦ ﺑﻨﺎ ﺍﺳﺖ ﺳﺎﻧﺘﻰ ﻣﺘﺮ، 1100  ﻭ ﺍﺭﺗﻔﺎﻉ ،500  ﻋﻤﻖ،40 ﺍﺻﻠﻰ ﺑﻪ ﺿﺨﺎﻣﺖ ﻭ ﺍﺭﺗﻔﺎﻉ 300  ﻋﻤﻖ ،40 ﺧﺸﺨﺎﺷﻰ ﻫﺎﻯ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺑﺎ ﺿﺨﺎﻣﺖ  ﺁﻥ ﺑﺎ ﺿﺨﺎﻣﺖ ِ ﺳﺎﻧﺘﻰ ﻣﺘﺮ، ﻭ ﺧﺸﺨﺎﺷﻰ ﻫﺎﻯ ﻛﻮﭼﻚ 1000  .ﺍﻧﻮﺍﻉ 43 ﺳﺎﻧﺘﻰ ﻣﺘﺮ ﺑﻨﺎ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ 800  ﻭ ﺍﺭﺗﻔﺎﻉ ،100  ﻋﻤﻖ،30 ﻛﻼﻑ ﻫﺎﻯ ﻣﺪﺍﺭﻯ ﺩﺍﺧﻠﻰ، ﻗﻄﺮﻯ، ﻭ ﺷﻌﺎﻋﻰ ﺩﺭ ﺩﺍﺧﻞ ﺩﻭ ﭘﻮﺳﺘﻪ ﺍﺟﺰﺍﻯ ﮔﻨﺒﺪ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻫﻢ ﭘﻴﻮﻧﺪ ﺩﺍﺩﻩ ﺍﺳﺖ.

ﻣﺪﺭﺳﺔ ﭼﻬﺎﺭﺑﺎﻍ.

ﺍﻳﻦ ﻣﺪﺭﺳﻪ ﺩﺭ ﺯﻣﺎﻥ ﺳﻠﻄﻨﺖ ﺷﺎﻩ ﺳﻠﻄﺎﻥ ﺣﺴﻴﻦ ﺻﻔﻮﻯ   .ﺩﻟﻴﻞ ﮔﺰﻳﻨﺶ ﺁﻥ ﻭﻳﮋﮔﻰ ﻫﺎﻯ 44 ﻕ (ﺳﺎﺧﺘﻪ  ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ 1126)
ﻣﻨﺤﺼﺮ ﺑﻪ  ﻓﺮﺩﻯ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺁﻥ ﺭﺍ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺍﻯ ﻣﺘﻜﺎﻣﻞ ﻛﺮﺩﻩ ﺍﺳﺖ  ﭘﻮﺳﺘﺔ ﺩﺍﺧﻠﻰ ﺗﺨﻢ ﻣﺮﻏﻰ ﺷﻜﻞ ﺍﺳﺖ ﻭ ﭘﻮﺳﺘﺔ ﺑﻴﺮﻭﻧﻰ ﺣﺪﻭﺩ 45 ﻗﻮﺱ ﺷﺒﺪری دارد پﻮﺳﺘﺔ ﺩﺍﺧﻠﻰ ﺣﺪﻭﺩ 300 سانتی متر دهانه ﺩﺍﺭﺩ، ﺑﺮ ﺭﻭﻯ ﺁﻥ  ﻣﺴﺠﺪ ِ ﻣﻰ ﺭﺳﻨﺪ،

گنبد های دو پوسته

ﺑﻨﺎ ﮔﺸﺘﻪ ﻭ ﭘﻮﺳﺘﺔ ﺑﻴﺮﻭﻧﻰ ﺁﻥ ﺩﺭ ﻇﺎﻫﺮ ﺷﺒﻴﻪ ﻋﺒﺎﺳﻰ ﺍﺻﻔﻬﺎﻥ ﺍﺳﺖ .ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﮔﻨﺒﺪ ﺧﺸﺨﺎﺷﻰ ﻫﺎ ﺩﺭ ﺩﻭ ﺍﻧﺪﺍﺯﻩ ﻭ ﺷﻜﻞ ﻣﺘﻔﺎﻭﺕ ﺑﻪ  ﻛﺎﺭ ﺭﻓﺘﻪ ﺍﺳﺖ .ﺧﺸﺨﺎﺷﻰ ﻫﺎﻯ ﺍﺻﻠﻰ ﺑﻪ ﻋﺮﺽ  ﺳﺎﻧﺘﻰ ﻣﺘﺮ ﺑﻨﺎ 400 ﺳﺎﻧﺘﻰ ﻣﺘﺮ، ﻭ ﺑﻠﻨﺪﺍﻯ 250 ﺳﺎﻧﺘﻰ ﻣﺘﺮ، ﻋﻤﻖ 40 .(11 ﻭ 10 ﻭ 9 ) ﺕ 46 ﺷﺪﻩ ﺍﻧﺪ 8 ﺩﺭ ﺑﺎﺯﺩﻳﺪ ﺍﺯ ﭘﻮﺳﺘﺔ ﺩﺍﺧﻠﻰ ﺍﻳﻦ ﮔﻨﺒﺪ ﻣﺸﺨﺺ  ﺷﺪﻩ ﻛﻪ ﺧﺸﺨﺎﺷﻰ ﻛﻮﭼﻚ ﺗﺮ، ﺩﺭ ﺟﺎﻳﻰ ﻛﻪ ﺿﺨﺎﻣﺖ ﭘﻮﺳﺘﺔ ﺧﺎﺭﺟﻰ ﻛﺎﻫﺶ ﻣﻰ ﻳﺎﺑﺪ؛ ﺑﻪ ﻛﺎﺭ ﮔﺮﻓﺘﻪ  ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ

ﻣﺪﺭﺳﺔ ﭼﻬﺎﺭﺑﺎﻍ.

ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﮔﻨﺒﺪ ﺍﻧﻮﺍﻉ   ﺩﺍﺧﻠﻰ، ﻗﻄﺮﻯ، ﺷﻌﺎﻋﻰ، ﻭ ِ ﻛﻼﻑ ﻫﺎﻯ ﭼﻮﺑﻰ ﻋﻤﻮﺩﻯ، ﻣﺪﺍﺭﻯ
ﺧﺸﺨﺎﺷﻰ ﺍﻳﻦ .(10 ﻭ 9 ﻣﻮﺭﺏ ﺭﺍ ﻣﻰ ﺗﻮﺍﻥ ﻣﺸﺎﻫﺪﻩ ﻛﺮﺩ) ﺕ  ﺑﺮ ْ ﮔﻨﺒﺪ ﺑﺮﺍﻯ ﺗﻮﺯﻳﻊ ﻧﻴﺮﻭﻯ ﻓﺸﺎﺭﻯ ﻭ ﻛﺎﻫﺶ ﻓﺸﺎﺭ ﻣﺘﻤﺮﻛﺰ ﺭﻭﻯ ﺑﺎﺭﻳﻜﺔ ﻃﺎﻕ ﻫﺎﻯ ﭘﻮﺳﺘﺔ ﺩﺍﺧﻠﻰ ﻧﺸﺴﺘﻪ ﻭ ﺑﺎ ﭘﻮﺳﺘﺔ ﺑﻴﺮﻭﻧﻰ  ﺍﻳﻦ ﻓﺮﺍﻳﻨﺪ .(12 ﻫﻢ ﺯﻣﺎﻥ ﻭ ﺑﺎ ﻗﻔﻞ ﻭ ﺑﺴﺖ ﺍﺟﺮﺍ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ) ﺕ ﺍﺗﺼﺎﻝ ﻭ ﻧﻮﻉ ﭘﻴﻮﻧﺪ ﺩﺭ ﻫﻤﺔ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎﻯ ﺑﺮﺭﺳﻰ ﺷﺪﻩ ﻳﻜﺴﺎﻥ ﺍﺳﺖ  ﺧﺸﺨﺎﺷﻰ ﻫﺎﻯ ﺍﺻﻠﻰ ﺩﺭ ﺳﻪ ﻣﺮﺣﻠﻪ ﻛﺎﻫﺶ ﺿﺨﺎﻣﺖ .(13 )ﺕ ﻛﻼﻑ ﻫﺎﻯ ﻗﻄﺮﻯ ﺩﺭ ﻫﻤﺔ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎ ﻳﻚ  ﻃﺮﻑ .(15 ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺍﻧﺪ) ﺕ ﭘﻮﺳﺘﺔ ﺑﻴﺮﻭﻧﻰ ﺭﺍ ﺑﻪ  ﻃﺮﻑ ﺩﻳﮕﺮ ﻣﺘﺼﻞ ﻛﺮﺩﻩ ﺍﻧﺪ، ﺍﻣﺎ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻛﻼﻑ ﻫﺎﻯ ﻗﻄﺮﻯ ﻭ ﺷﻌﺎﻋﻰ ﺍﺯ ﺧﺸﺨﺎﺷﻰ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﻣﺮﻛﺰ ﺭﻓﺘﻪ ﻭ ﺩﺭ ﻛﻨﺎﺭ ﻛﻼﻑ ﻣﺮﻛﺰﻯ ﺑﻪ ﻫﻢ ﭘﻴﻮﻧﺪ ﺩﺍﺩﻩ  ﺷﺪﻩ ﺍﻧﺪ.

ﻛﻠﻴﺴﺎﻯ ﺑﻴﺖ ﺍﻟﻠﺤﻢ

ﺩﺭ ﻣﺤﻠﺔ ﻣﻴﺪﺍﻥ ﺩﺭ ﺳﺎﻝ ﺑﺎ ﻛﻤﻚ ﻫﺎﻯ ﺧﻮﺍﺟﻪ ﭘﻄﺮﺱ ﻭﻟﻴﺠﺎﻧﻴﺎﻥ ﺍﺣﺪﺍﺙ ﺷﺪ .ﮔﻨﺒﺪ ﺑﻨﺎ ﺑﺮ ﺭﻭﻯ ﭼﻬﺎﺭ ﻧﻴﻢ ﺳﺘﻮﻥ ﺑﻨﺎ ﺷﺪﻩ ﻭ ﺑﺰﺭگ ﺗﺮﻳﻦ ﮔﻨﺒﺪ ﻛﻠﻴﺴﺎﻫﺎﻯ ﺍﺭﺍﻣﻨﺔ   .ﮔﻨﺒﺪ ﻛﻠﻴﺴﺎﻯ ﺑﻴﺖ ﺍﻟﻠﺤﻢ ﺑﻪ ﺻﻮﺭﺕ 47 ﺟﻠﻔﺎﻯ ﺍﺻﻔﻬﺎﻥ ﺍﺳﺖ ﺩﻭﭘﻮﺳﺘﺔ ﮔﺴﺴﺘﺔ ﻧﺎﺭ ﺑﺎ ﺩﻭﺍﺯﺩﻩ ﺧﺸﺨﺎﺷﻰ ﺑﻨﺎ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ .ﺗﻔﺎﻭﺕ ﺍﻳﻦ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺑﺎ ﺳﺎﻳﺮ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎﻯ ﺍﺻﻔﻬﺎﻥ ﻛﻮﺗﺎﻩ ﺑﻮﺩﻥ ﺧﺸﺨﺎﺷﻰ ﻫﺎ ﺗﺎ ﻣﻴﺎﻧﺔ ﭘﻮﺳﺘﺔ ﺩﺍﺧﻠﻰ ﺍﺳﺖ .ﺍﻟﺒﺘﻪ ﺍﻳﻦ ﻧﻮﻉ ﺍﺟﺮﺍ ﺍﺯ ﻧﻈﺮ ﺍﺳﺘﺎﺩﻛﺎﺭﺍﻥ   ﻭ ﺍﻳﺠﺎﺩ ﺗﺮﻙ ﻫﺎﻳﻰ ﺩﺭ ﺑﺎﻻﻯ ﻫﻤﺔ ﺧﺸﺨﺎﺷﻰ ﻫﺎ 48 ﺍﺻﻮﻟﻰ ﻧﻴﺴﺖ

گنبد های دو پوسته

ﺑﺮ ﭘﻮﺳﺘﺔ ﺑﻴﺮﻭﻧﻰ ﮔﻮﺍﻫﻰ ﺑﺮ ﺍﻳﻦ ﻧﻜﺘﺔ ﺍﺟﺮﺍﻳﻰ ﺍﺳﺖ .ﺧﺸﺨﺎﺷﻰ ﻫﺎ ﺑﺪﻭﻥ ﺍﺗﺼﺎﻝ ﺑﺮ ﺭﻭﻯ ﭘﻮﺳﺘﺔ ﺩﺍﺧﻠﻰ ﻗﺮﺍﺭ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻭ ﺩﺭ ﻫﺮ ﺧﺸﺨﺎﺷﻰ  ﺳﺎﻧﺘﻰ ﻣﺘﺮ (ﺍﺯ ﻛﻼﻑ ﻫﺎﻯ ﭼﻮﺑﻰ ﺷﻌﺎﻋﻰ 50) ﺩﺭ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﻫﺎﻯ ﺣﺪﻭﺩ ﺑﺮﺍﻯ ﺍﺗﺼﺎﻝ ﺑﺎ ﭘﻮﺳﺘﺔ ﺑﻴﺮﻭﻧﻰ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ

ﻳﺎﻓﺘﻪ ﻫا

ﺩﺭ ﮔﻨﺒﺪﻫﺎﻯ ﺑﺎﺯﻣﺎﻧﺪﻩ ﺗﻜﻨﻴﻚ ﻫﺎﻯ ﺳﺎﺧﺘﺎﺭﻯ ﻳﻜﺴﺎﻥ، ﻛﻪ ﺩﺭ ﺑﺮﺧﻰ ﺟﺰﺋﻴﺎﺕ ﺑﺎ ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ ﺗﻔﺎﻭﺕ ﻫﺎﻳﻰ ﺩﺍﺭﻧﺪ، ﺩﻳﺪﻩ ﻣﻰ ﺷﻮﺩ ﻛﻪ ﻣﻰ ﺗﻮﺍﻧﺪ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﺳﺎﺧﺘﺎﺭ ﺷﻜﻠﻰ ﺍﺯ ﻳﻚ  ﺳﻮ ﻭ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﺗﻮﺍﻧﻤﻨﺪﻯ ﻭ ﺧﻼﻗﻴﺖ ﻣﻌﻤﺎﺭﺍﻥ ﺑﻮﻣﻰ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺳﻮﻯ ﺩﻳﮕﺮ ﺁﺷﻜﺎﺭ ﻛﻨﺪ .ﺑﻪ  ﻃﻮﺭ ﻛﻠﻰ ﮔﻨﺒﺪﻫﺎﻯ ﺩﻭﭘﻮﺳﺘﺔ ﮔﺴﺴﺘﺔ ﻧﺎﺭ ﺍﺑﻌﺎﺩ ﮔﻮﻧﺎﮔﻮﻧﻰ ﺩﺍﺭﺩ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﭘﮋﻭﻫﺶ ﺑﻪ ﭼﮕﻮﻧﮕﻰ ﺳﺎﺧﺖ ﻭ ﺍﺟﺰﺍﻯ ﺁﻥ ﻫﺎ ﻭ ﺩﺳﺘﻪ ﺑﻨﺪﻯ ﺍﺟﺰﺍﻯ ﺗﺸﻜﻴﻞ ﺩﻫﻨﺪﺓ ﺁﻥ ﭘﺮﺩﺍﺧﺘﻪ  ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ .ﺩﺭ ﻛﻞ ﻣﻰ ﺗﻮﺍﻥ  ﺍﻳﻦ ﺁﺛﺎﺭ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺟﻨﺒﺔ ﺳﺎﺧﺘﺎﺭ ﺍﺭﺯﻳﺎﺑﻰ ﻛﺮﺩ.

ﺍﻧﺪﺍﻡ ﺷﻨﺎﺳﻰ ﺗﻮﺻﻴﻔﻰ) ﺳﺎﺧﺘﺎﺭ ﻣﻌﻤﺎﺭﺍﻧﻪ

ﻃﺒﻖ ﺑﺮﺭﺳﻰ ﻫﺎ ﻭﻳﮋﮔﻰ ﻣﺸﺘﺮﻙ ﺩﺭ ﻫﻤﺔ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎ ﻧﻤﺎﻳﺎﻥ ﺑﻮﺩﻥ   ﺑﻨﺎ ﻭ ﻛﺎﺷﻰ ﻛﺎﺭﻯ ﺑﺮ ﭘﻮﺳﺘﺔ ﺑﻴﺮﻭﻧﻰ ﺁﻥ ﻫﺎ) ﺑﻪ ِ ﮔﻨﺒﺪ ﺍﺯ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﺍﺳﺘﺜﻨﺎﻯ ﻛﻠﻴﺴﺎ (ﺍﺳﺖ، ﻛﻪ ﺍﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮﻉ ﺣﺎﻛﻰ ﺍﺯ ﺗﺄﻛﻴﺪ ﻣﻌﻤﺎﺭﺍﻥ ﺑﻨﺎ ﺑﺮ ﺍﺭﺗﻔﺎﻉ ﻭ ﻧﻤﺎﻳﺎﻧﺪﻩ ﺷﺪﻥ ﺑﻨﺎ ﺩﺭ ﻣﻨﻈﺮ ﺷﻬﺮﻯ ﺍﺳﺖ .ﺩﺭ ﮔﻨﺒﺪﻫﺎﻯ ﺑﺮﺭﺳﻰ ﺷﺪﻩ ﻋﻨﺎﺻﺮ ﻣﺨﺘﻠﻔﻰ ﻫﺴﺘﻨﺪ، ﺍﻳﻦ ﻋﻨﺎﺻﺮ ﺑﻪ ﻟﺤﺎﻅ ﺷﻜﻠﻰ   ﺩﻳﮕﺮ ﮔﻮﻧﻪ ﻫﺎﻯ ﻣﺘﻔﺎﻭﺗﻰ ﺩﺍﺭﻧﺪ ﻛﻪ ﺩﺭ ِ ﻭ ﭼﮕﻮﻧﮕﻰ ﺍﺭﺗﺒﺎﻁ ﺑﺎ ﺍﺟﺰﺍﻯ ﺍﺩﺍﻣﻪ ﺩﺳﺘﻪ ﺑﻨﺪﻯ ﻭ ﺑﺮﺭﺳﻰ ﺷﺪﻩ ﺍﻧﺪ.

ساختار گنبد :

ﺩﺭ ﻫﻤﺔ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎﻯ ﺑﺮﺭﺳﻰ ﺷﺪﻩ، ﺳﺎﻗﺔ ﮔﻨﺒﺪ، ﭘﻮﺳﺘﺔ ﺩﺍﺧﻠﻰ، ﭘﻮﺳﺘﺔ ﺧﺎﺭﺟﻰ، ﻭ ﺧﺸﺨﺎﺷﻰ ﺍﻧﺪﺍﻡ ﻫﺎ ﺛﺎﺑﺖ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻭ ﺩﺭ ﺑﺮﺧﻰ ﺍﺯ ﻣﻮﺍﺭﺩ ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﻧﻴﺎﺯ، ﺧﺸﺨﺎﺷﻰ ﻫﺎﻯ ﻛﻮﭼﻚ ﻭ ﻓﺮﻋﻰ، ﻛﻼﻑ ﭼﻮﺑﻰ، ﺑﺎﺭﻳﻜﺔ ﻃﺎﻕ) ﺗﻮﻳﺰﺓ ﺭﻭﻯ ﭘﻮﺳﺘﺔ ﺩﺭﻭﻧﻰ (ﻭ ﺳﺘﻮﻥ ﺁﺟﺮﻯ   ﺑﻴﻦ ﺩﻭ ﭘﻮﺳﺘﻪ) ﺷﻨﮕﺮﻙ (ﺍﺿﺎﻓﻪ  ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ .ﺩﺭ ﻫﻤﺔ ِ ﻳﺎ ﭼﻮﺑﻰ ،(7 ﻭ 6 ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎﻯ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺗﻰ، ﺑﻪ  ﺍﺳﺘﺜﻨﺎﻯ ﺩﻭ ﮔﻨﺒﺪ ﺩﺭﺏ ﺍﻣﺎﻡ) ﺕ ﺧﺸﺨﺎﺷﻰ ﻫﺎﻯ ﺍﺻﻠﻰ ﻋﻤﻮﺩ ﺑﺮ ﺳﻄﺢ ﮔﻨﺒﺪ ﺯﻳﺮﻳﻦ ﻭ ﻳﺎ ﺑﺮ ﺭﻭﻯ ﺑﺎﺭﻳﻜﺔ ﻃﺎﻕ ﻫﺎ، ﺑﺪﻭﻥ ﻫﺸﺖ ﻭ ﮔﻴﺮ ﺑﺎ ﭘﻮﺳﺘﺔ ﺩﺭﻭﻧﻰ ﻭ ﺑﺎ ﭘﻴﻮﻧﺪ ﺑﻪ

گنبد های دو پوسته

.(15 ﭘﻮﺳﺘﺔ ﺑﻴﺮﻭﻧﻰ، ﺍﺟﺮﺍ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ) ﺕ ـ ﺩﺭ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎ ﺍﺯ ﺍﻧﻮﺍﻉ ﺧﺸﺨﺎﺷﻰ ﺑﻪ ﻟﺤﺎﻅ ﻓﺮﻣﻰ، ﺗﻨﺎﺳﺒﺎﺕ ﻭ   ﺩﺭ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎﻯ ﺑﺮﺭﺳﻰ ﺷﺪﻩ ﺑﻪ ﺍﺳﺘﺜﻨﺎﻯ ﻣﺴﺠﺪ ﺟﺎﻣﻊ ﻋﺒﺎﺳﻰ ﻭ ﻛﻠﻴﺴﺎﻯ ﺑﻴﺖ ﺍﻟﻠﺤﻢ، ﺧﺸﺨﺎﺷﻰ ﻫﺎ ﺩﺭ ﻳﻚ ﻭ ﻳﺎ ﺩﻭ ﻧﻤﺎ ﺩﺭ ﺗﺮﺍﺯﻫﺎﻯ ﺍﺭﺗﻔﺎﻋﻰ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻛﺎﻫﺶ ﺿﺨﺎﻣﺖ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺍﻧﺪ .ﺍﻓﺰﻭﻥ ﺑﺮ ﺍﻳﻦ، ﺩﺭ ﻫﻤﺔ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎﻯ ﻣﻮﺭﺩ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ، ﺗﻌﺪﺍﺩ . ﺑﻮﺩﻩ ﺍﺳﺖ (12 ،10 ،8 ،4) ﺧﺸﺨﺎﺷﻰ ﻫﺎﻯ ﺯﻭﺝ  ﻛﻼﻑ ﻫﺎﻯ ِ ـ ﺍﺯ ﺩﻳﮕﺮ ﻳﺎﻓﺘﻪ ﻫﺎﻯ ﺍﻳﻦ ﭘﮋﻭﻫﺶ ﺍﻣﻜﺎﻥ ﮔﻮﻧﻪ ﺷﻨﺎﺳﻰ ﭼﻮﺑﻰ ﺍﺳﺖ .ﺑﺮ ﺍﺳﺎﺱ ﻣﺴﺘﻨﺪﺍﺕ، ﺑﻪ  ﻃﻮﺭ ﻛﻠﻰ ﺩﺳﺘﻪ ﺑﻨﺪﻯ

گنبد های دو پوسته

ﻛﻼﻑ ﻫﺎﻯ ﺑﻪ ﻛﺎﺭﺭﻓﺘﻪ ﺩﺭ ﮔﻨﺒﺪﻫﺎﻯ ﺩﻭﭘﻮﺳﺘﺔ ﺍﺻﻔﻬﺎﻥ ﺑﺮ ﺍﺳﺎﺱ ﭼﮕﻮﻧﮕﻰ ﻗﺮﺍﺭﮔﻴﺮﻯ ﺑﻪ ﺷﺮﺡ ﺫﻳﻞ ﺍﺳﺖ: ﻛﻼﻑ ﻋﻤﻮﺩﻯ) ﺷﻨﮕﺮﻙ (ﻛﻪ ﺩﺭ ﻣﺮﻛﺰ ﮔﻨﺒﺪ ﺩﻭﭘﻮﺳﺘﻪ ﺭﺍ ﺑﻪ (1  ﺑﺮ ﺭﻭﻯ ﻳﻚ ﺳﺘﻮﻧﻚ ﺁﺟﺮﻯ ﺳﺎﺧﺘﻪ ً ﻫﻢ ﻣﺘﺼﻞ ﻣﻰ ﻛﻨﺪ، ﻋﻤﻮﻣﺎ ﻛﻼﻑ (2 ﻣﻰ ﺷﻮﺩ، ﺑﻪ ﻭﻳﮋﻩ ﺍﮔﺮ ﻓﺎﺻﻠﺔ ﺑﻴﻦ ﺩﻭ ﭘﻮﺳﺘﻪ ﺯﻳﺎﺩ ﺑﺎﺷﺪ، ﻛﻼﻑ ﺷﻌﺎﻋﻰ ﻛﻪ (3 ﻗﻄﺮﻯ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺩﻫﺎﻧﺔ ﭘﻮﺳﺘﺔ ﺧﺎﺭﺟﻰ ﺍﺳﺖ،ﻛﻼﻑ ﻣﺪﺍﺭﻯ (4 ﻣﺮﻛﺰ ﺭﺍ ﺑﻪ ﭘﻮﺳﺘﺔ ﺧﺎﺭﺟﻰ ﻣﺘﺼﻞ ﻣﻰ ﻛﻨﺪ، ﻛﻪ ﺩﻭﺭﺗﺎﺩﻭﺭ ﮔﻨﺒﺪ ﺑﻪ  ﺻﻮﺭﺕ ﺍﻓﻘﻰ ﻣﻰ ﭼﺮﺧﺪ ﻭ ﺩﺭ ﭘﻼﻥ ﻳﻚ   ﻛﻼﻑ ﻣﻮﺭﺏ ﻛﻪ ﺑﻪ  ﺻﻮﺭﺕ ﺩﺳﺘﻚ ﻫﺎﻳﻰ (5 ﭼﻨﺪﺿﻠﻌﻰ ﺭﺍ ﻣﻰ ﺳﺎﺯﺩ، ﻛﻼﻑ ﺷﻌﺎﻋﻰ (6 ﺍﺯ ﺧﺸﺨﺎﺷﻰ ﻭﺍﺭﺩ ﭘﻮﺳﺘﺔ ﺧﺎﺭﺟﻰ ﻣﻰ ﺷﻮﺩ، ﻭ  ﺑﻪ .(16 ﻛﻪ ﺍﺗﺼﺎﻝ ﺩﻫﻨﺪﺓ ﺧﺸﺨﺎﺷﻰ ﺑﻪ ﭘﻮﺳﺘﺔ ﺑﻴﺮﻭﻧﻰ ﺍﺳﺖ) ﺕ ﻃﻮﺭ ﻛﻠﻰ ﺩﺭ ﻣﻮﺍﻗﻌﻰ ﻛﻪ ﻧﻴﺎﺯ ﺑﻪ ﺍﺗﺼﺎﻝ ﻛﻼﻑ ﻫﺎ ﺑﻪ ﻫﻢ ﺑﺎﺷﺪ ﺍﺯ ﻣﻴﺦ ﻫﺎﻯ ﻓﻠﺰﻯ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ ﺍﺳﺘﻮپ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﻣﻰ ﺷﻮﺩ.

 ﺍﻧﺪﺍﻡ ﺷﻨﺎﺳﻰ ﺗﺤﻠﻴﻠﻰ-ﺳﺎﺧﺘﺎﺭ ﺳﺎﺯﻩ ﺍﻯ ـ

ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﻄﺎﻟﺐ ﻓﻮﻕ، ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻫﺎﻯ ﺳﺎﺯﻩ ﺍﻯ ﺩﺭ ﮔﻨﺒﺪﻫﺎﻯ ﺍﻳﺮﺍﻧﻰ، ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﻃﻮﻝ ﺩﻫﺎﻧﻪ ﻭ ﺍﺭﺗﻔﺎﻉ ﻭ ﻧﻮﻉ ﻣﺼﺎﻟﺢ، ﻣﺘﻨﻮﻉ ﻭ ﻣﺪﺑﺮﺍﻧﻪ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻰ ﺷﺪﻩ  ﺍﺳﺖ .ﺩﺭ ﺍﺩﺍﻣﻪ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺟﺪﻳﺪﻯ ﻛﻪ ﺍﻳﻦ ﭘﮋﻭﻫﺶ ﺩﺭ ﺧﺼﻮﺹ ﺍﻳﻦ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﺑﺪﺍﻥ ﺩﺳﺖ  ﻳﺎﻓﺘﻪ ﺑﻴﺎﻥ  ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ: ـ ﻃﻰ ﺑﺮﺭﺳﻰ ﻫﺎﻯ ﺻﻮﺭﺕ ﮔﺮﻓﺘﻪ، ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺍﺳﺘﺎﺩﻛﺎﺭﺍﻥ ﺑﺮ ﺍﻳﻦ ﺍﺻﻞ ﺑﺎﻭﺭ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﺍﺑﺘﺪﺍ ﭘﻮﺳﺘﺔ ﺩﺭﻭﻧﻰ ﻭ ﺳﭙﺲ ﭘﻮﺳﺘﺔ ﺑﻴﺮﻭﻧﻰ ﻭ ﺧﺸﺨﺎﺷﻰ ﻫﻢ ﺯﻣﺎﻥ ﻭ ﺑﻪ ﺻﻮﺭﺕ ﻫﺸﺖ ﻭ ﮔﻴﺮ، ﺍﺟﺮﺍ ﻣﻰ ﺷﻮﻧﺪ، ﺍﻣﺎ ﺩﺭ ﺑﺎﺯﺩﻳﺪﻫﺎﻯ ﻧﮕﺎﺭﻧﺪﮔﺎﻥ ﻣﺸﺨﺺ  ﺷﺪﻩ ﻛﻪ ﺩﺭ ﮔﻨﺒﺪ ﺩﺭﺏ ﺍﻣﺎﻡ ﭘﻴﻮﻧﺪ ﺑﻴﻦ ﺧﺸﺨﺎﺷﻰ ﻭ ﭘﻮﺳﺘﺔ ﺑﻴﺮﻭﻧﻰ ﺍﻳﺠﺎﺩ ﻧﺸﺪﻩ ﺍﺳﺖ، ﺑ

گنبد های دو پوسته

ﺮﺧﻰ
ﺍﺯ ﺍﺳﺘﺎﺩﺍﻥ ﺁﻥ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺩﻟﻴﻞ ﻛﻮﭼﻚ ﺑﻮﺩﻥ ﺍﺑﻌﺎﺩ ﻭ ﺗﻨﺎﺳﺒﺎﺕ ﺍﻳﻦ ﺑﻨﺎ ﺑﺮﺷﻤﺮﺩﻧﺪ .ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﺍﺳﺘﺎﺩ ﻓﺮﺯﺍﻧﻪ ﺍﻯ ﺍﻳﻦ ﺭﻭﺵ ﻣﺮﺳﻮﻡ ﻧﺒﻮﺩﻩ ﺍﺳﺖ . ﻭﻯ ﻣﻌﺘﻘﺪ ﺑﻮﺩ ﻛﻪ ﺧﺸﺨﺎﺷﻰ ﻫﺎﻯ ﺍﻳﻦ ﺑﻨﺎ ﺩﺭ ﺩﻭﺭﻩ ﻫﺎﻯ ﺑﻌﺪ ﺑﺮﺍﻯ ﻣﻘﺎﻭﻡ ﺳﺎﺯﻯ ﺑﻪ ﺑﻨﺎ ﺍﻓﺰﻭﺩﻩ  ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ. ـ ﺳﺮﺷﺎﺧﻪ ﻫﺎ) ﺗﻮﻳﺰﻩ ﻫﺎ (ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺍﺟﺮﺍﻯ ﭘﻮﺳﺘﺔ ﺩﺍﺧﻠﻰ ﻭ ﺑﻪ  ﺻﻮﺭﺕ  ﺑﻪ ﺍﺳﺘﻨﺎﺩ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺷﻔﺎﻫﻰ .(12 ﺟﺪﺍﮔﺎﻧﻪ ﺑﺮ ﺭﻭﻯ ﺁﻥ ﺍﺟﺮﺍ ﻣﻰ ﺷﻮﺩ)

گنبد های دو پوسته

ﺕ ِ ﺑﻬﺘﺮِ ﺍﺯ ﺩﻻﻳﻞ ﺁﻥ ﺍﻣﻜﺎﻥ ﻛﺎﻫﺶ ﺿﺨﺎﻣﺖ ﭘﻮﺳﺘﺔ ﺩﺍﺧﻠﻰ ﻭ ﺗﻮﺯﻳﻊ . ﺧﺸﺨﺎﺷﻰ ﻫﺎ ﺍﺳﺖ ِ ﻧﻴﺮﻭﻯ ﻓﺸﺎﺭﻯ ـ ﺍﻳﺠﺎﺩ ﺧﺸﺨﺎﺷﻰ ﺑﺎ ﻓﺮﻡ، ﺗﻨﺎﺳﺒﺎﺕ، ﻭ ﻋﻤﻠﻜﺮﺩﻫﺎﻯ ﻣﺘﻔﺎﻭﺕ ﺭﺍ ﻣﻰ ﺗﻮﺍﻥ ﻧﺎﺷﻰ ﺍﺯ ﻋﻮﺍﻣﻠﻰ ﻫﻤﭽﻮﻥ ﺧﻼﻗﻴﺖ ﻭ ﻧﻈﺮ ﺍﺳﺘﺎﺩﻛﺎﺭﺍﻥ ﺑﻮﻣﻰ، ﻧﻮﻉ ﭼﻔﺪ ﻣﻮﻟﺪ، ﺍﻧﺪﺍﺯﺓ ﺩﻫﺎﻧﻪ، ﺍﺭﺗﻔﺎﻉ ﮔﻨﺒﺪ، ﻭ ﻓﺎﺻﻠﺔ ﺩﻭ  ﺷﻜﻞ ﺳﻄﺢ ﻣﻘﻄﻊ ﺧﺸﺨﺎﺷﻰ ﻫﺎ ﺩﺭ ﻫﻤﺔ .(15 ﭘﻮﺳﺘﻪ ﺩﺍﻧﺴﺖ) ﺕ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎﻯ ﺍﺻﻔﻬﺎﻥ ﺑﻪ ﺻﻮﺭﺕ ﭼﻬﺎﺭﮔﻮﺵ ﺍﺳﺖ .ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺿﺨﺎﻣﺖ ﺩﺭ ﺗﺮﺍﺯﻫﺎﻯ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺧﺸﺨﺎﺷﻰ ﻫﺎ ﺑﺮﺍﻯ ﻛﺎﻫﺶ ﺣﺠﻢ ﺳﺎﺯﻩ ﻭ ﺑﻪ ﺩﻧﺒﺎﻝ ﺁﻥ ﺳﺒﻚ ﺳﺎﺯﻯ ﺁﻥ ﺑﻮﺩﻩ ﺍﺳﺖ .ﺑﻪ ﺍﻋﺘﻘﺎﺩ ﺍﺳﺘﺎﺩﺍﻥ ﻋﻠﺖ ﺯﻭﺝ ﺑﻮﺩﻥ ﺗﻌﺪﺍﺩ ﺧﺸﺨﺎﺷﻰ ﻫﺎ ﺍﻳﺠﺎﺩ ﺭﻓﺘﺎﺭﻯ ﻣﺘﻘﺎﺭﻥ ﻭ ﻳﻜﻨﻮﺍﺧﺖ ﺩﺭ ﮔﻨﺒﺪ ﺑﻮﺩﻩ ﺍﺳﺖ

گنبد های دو پوسته

.ﺧﺸﺨﺎﺷﻰ ﻫﺎ ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﺩﺭ ﺍﻧﺘﻘﺎﻝ ﻧﻴﺮﻭﻫﺎﻯ ﻣﺎﻳﻞ ﺗﺎﺛﻴﺮﮔﺬﺍﺭﻧﺪ، ﺑﻠﻜﻪ، ﺑﺎ ﺍﻳﺠﺎﺩ ﺍﻧﺴﺠﺎﻡ ﺩﺭ ﺳﺎﺯﻩ، ﮔﻨﺒﺪ ﺭﺍ ﺩﺭ ﻣﻘﺎﺑﻞ ﻧﻴﺮﻭﻫﺎﻯ ﺍﻓﻘﻰ) ﺯﻟﺰﻟﻪ ﻭ ﺑﺎﺩ (ﻣﺴﺘﺤﻜﻢ ﻣﻰ ﻛﻨﻨﺪ. ـ ﺍﺯ ﺁﻧﺠﺎ ﻛﻪ ﻛﻼﻑ ﻫﺎﻯ ﭼﻮﺑﻰ ﺩﺭ ﮔﻨﺒﺪﻫﺎﻯ ﺩﻭﭘﻮﺳﺘﺔ ﮔﺴﺴﺘﺔ ﻧﺎﺭ ﻧﻘﺶ ﺗﺄﺛﻴﺮﮔﺬﺍﺭﻯ ﺑﺮ ﺳﺎﺯﺓ ﺍﻳﻦ ﻋﻨﺎﺻﺮ ﻣﻌﻤﺎﺭﻯ ﺩﺍﺭﻧﺪ، ﻣﺘﻨﺎﺳﺐ ﺑﺎ ﺍﻧﺪﺍﺯﺓ ﺩﻫﺎﻧﻪ، ﺍﺭﺗﻔﺎﻉ ﮔﻨﺒﺪ ﻭ ﺧﺸﺨﺎﺷﻰ ﻫﺎ) ﻓﺎﺻﻠﺔ ﺁﻥ ﻫﺎ ﺍﺯ  ﺷﻜﻞ ﻇﺎﻫﺮﻯ، ﺗﻌﺪﺍﺩ، ﻭ ﺿﺨﺎﻣﺖ ﺁﻥ ﻫﺎ (ﻭ ﺗﻮﺍﻧﻤﻨﺪﻯ ﻭ ﺧﻼﻗﻴﺖ ﻣﻌﻤﺎﺭﺍﻥ ﻣﺤﻠﻰ ﺩﺭ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎ ﺍﺯ ﺍﻧﻮﺍﻉ ﻛﻼﻑ ﭼﻮﺑﻰ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ  ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ)

گنبد های دو پوسته

ﺕ  ﺑﺎ ﺍﺳﺘﻨﺎﺩ ﺑﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺷﻔﺎﻫﻰ ﻣﻰ ﺗﻮﺍﻥ ﻛﺎﺭﺑﺮﺩﻫﺎﻯ ﻛﻼﻑ ﻫﺎﻯ .(16  ﮔﻔﺘﻪ  ﺷﺪﻩ، ً ﭼﻮﺑﻰ ﺭﺍ ﺑﻪ  ﺻﻮﺭﺕ ﻛﺎﻣﻞ ﺗﺮﻯ، ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺁﻧﭽﻪ ﻗﺒﻼ ﻣﻌﺮﻓﻰ ﻛﺮﺩ .ﺍﺯﺟﻤﻠﻪ ﻛﺎﺭﺑﺮﺩ ﺁﻥ ﻣﻰ ﺗﻮﺍﻥ ﺑﻪ ﻣﻮﺍﺭﺩ ﺯﻳﺮ ﺍﺷﺎﺭﻩ ﻛﺮﺩ: ﻛﺎﺭﻛﺮﺩ ﺩﺍﺭﺑﺴﺖ ﺑﺮﺍﻯ ﺍﺟﺮﺍﻯ ﭘﻮﺳﺘﺔ ﺑﻴﺮﻭﻧﻰ ﺍﺯ ﺩﺍﺧﻞ، (1 ﻛﺎﺭﻛﺮﺩ ﺩﺍﺭﺑﺴﺘﻰ ﺛﺎﺑﺖ ﺑﺮﺍﻯ ﺭﺍﺣﺘﻰ ﻣﺮﻣﺖ ﻫﺎﻯ ﺑﻌﺪﻯ، (2 ﻛﺎﺭﻛﺮﺩ ﺳﺎﺯﺓ ﻛﺸﺸﻰ ﻭ ﺗﺎ ﺣﺪﻭﺩﻯ ﻓﺸﺎﺭﻯ  ﺍﻣﻜﺎﻥ ﺍﻳﺠﺎﺩ ﺍﺗﺼﺎﻝ ﺑﻬﺘﺮ ﺧﺸﺨﺎﺷﻰ ﻫﺎ ﺑﻪ ﻫﻢ ﻭ ﺑﻪ ﭘﻮﺳﺘﺔ (4 ﺑﻴﺮﻭﻧﻰ، . ﺍﻳﺠﺎﺩ ﭘﻴﻮﻧﺪ ﺑﻴﻦ ﺍﺟﺰﺍ ﻭ ﺩﺭﻧﻬﺎﻳﺖ ﻳﻜﭙﺎﺭﭼﻪ ﻛﺮﺩﻥ ﺳﺎﺯﺓ ﮔﻨﺒﺪ

گنبد های دو پوسته

(5 ﺍﻭﺿﺎﻉ ﺍﻳﺴﺘﺎﻳﻰ ﺩﺭ ﮔﻨﺒﺪ ﻫﺎﻯ ﺩﻭﭘﻮﺳﺘﻪ ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪ ﺍﻯ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺗﺎ ﺟﺎﻯ ﻣﻤﻜﻦ ﻧﻴﺮﻭﻯ ﻫﺎﻯ ﺍﻧﺘﻘﺎﻟﻰ ﻭ ﻓﺸﺎﺭﻯ ﺳﺎﺯﻩ ﺑﺮ ﭘﺎﻳﺔ ﮔﻨﺒﺪ ﻛﺎﺳﺘﻪ ﺷﻮﺩ .ﺍﻳﺠﺎﺩ ﭘﻴﻮﻧﺪ ﻭ ﺍﺗﺼﺎﻝ ﺑﻴﻦ ﻋﻨﺎﺻﺮ، ﺑﺎ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﺍﺯ ﻛﻼﻑ ﻫﺎ ﻭ ﻗﻔﻞ ﻭ ﺑﺴﺖ ﺁﺟﺮﻫﺎ، ﺑﺮﺍﻯ ﺍﻳﺠﺎﺩ ﺳﺎﺯﻩ ﺍﻯ ﻣﺘﺤﺪ ﻭ ﻣﻨﺴﺠﻢ ﺻﻮﺭﺕ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺍﺳﺖ، ﺣﺎﻝ ﭼﮕﻮﻧﮕﻰ ﺍﺟﺮﺍﻯ ﺁﻥ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺍﺑﻌﺎﺩ ﮔﻨﺒﺪ ﻭ ﺗﻮﺍﻧﻤﻨﺪﻯ ﺍﺳﺘﺎﺩﻛﺎﺭ ﻣﺘﻔﺎﻭﺕ ﺑﻮﺩﻩ ﺍﺳﺖ.

ﻧﺘﻴﺠﻪ ﮔﻴﺮی

ﭼﮕﻮﻧﮕﻰ ﺍﻳﺠﺎﺩ ﺍﺗﺼﺎﻝ ﺑﻴﻦ ﺩﻭ ﭘﻮﺳﺘﻪ ﻭ ﺍﺟﺰﺍﻯ ﺩﺭﻭﻧﻰ ﺁﻥ ﻫﺎ ﺑﻪ ﺷﻜﻞ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﺍﺯ ﺷﻴﻮﺓ ﺳﺎﺧﺖ ﮔﻨﺒﺪ ﭘﻴﺮﻭﻯ ﻣﻰ ﻛﻨﺪ .ﺩﺭ ﺑﻴﻦ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎﻯ ﻣﺨﺘﻠﻒ، ﻋﻠﻰ ﺭﻏﻢ ﺗﻔﺎﻭﺕ ﻫﺎ، ﻣﺸﺎﺑﻬﺖ ﻫﺎﻳﻰ ﺍﺯ ﻟﺤﺎﻅ  ِ ﺷﻜﻞ ﻭ ﺭﻭﺵ ﺍﺟﺮﺍ ﺩﻳﺪﻩ ﻣﻰ ﺷﻮﺩ، ﺍﺯﺟﻤﻠﻪ ﻣﺮﺍﺣﻞ ﺳﺎﺧﺖ ﺷﺎﻣﻞ ﺳﺎﺧﺖ ﭘﻮﺳﺘﺔ ﺩﺭﻭﻧﻰ، ﺳﭙﺲ ﺍﺟﺮﺍﻯ ﭘﻮﺳﺘﺔ ﺑﻴﺮﻭﻧﻰ ﻣﻰ ﺷﻮﺩ ﻛﻪ   ﭘﻮﺳﺘﻪ ﺑﻴﺮﻭﻧﻰ ﻭ ﺧﺸﺨﺎﺷﻰ، ﺑﺎ ﻛﻼﻑ ﭼﻮﺑﻰ ﻭ ﻳﺎ ِ ﺍﺗﺼﺎﻝ ﺑﻴﻦ  ﻣﺤﻠﻰ ﺩﻟﻴﻞ ﺯﻭﺝ ِ ﺻﻮﺭﺕ ﻫﺸﺖ ﻭ ﮔﻴﺮ ﺍﺳﺖ .ﺍﺯ ﻧﻈﺮ ﻣﻌﻤﺎﺭﺍﻥ  ﮔﻨﺒﺪ ﻭ ﺭﺍﺣﺘﻰ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﺑﻨﺪﻯ ِ ﺑﻮﺩﻥ ﺧﺸﺨﺎﺷﻰ ﻫﺎ ﺣﻔﻆ ﺗﻌﺎﺩﻝ ﺩﺭ ﺣﻴﻦ ﺍﺟﺮﺍ ﺑﻮﺩﻩ ﺍﺳﺖ .

گنبد های دو پوسته

ﻫﻤﺎﻥ ﻃﻮﺭ ﻛﻪ ﻣﺸﺨﺺ ﺷﺪ، ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺧﺸﺨﺎﺷﻰ ﻫﺎ ﺩﺭ ﻣﻘﺎﻃﻊ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻛﺎﻫﺶ ﺿﺨﺎﻣﺖ ﺩﺍﺭﻧﺪ .ﺍﻳﻦ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺩﺭ ﻣﻨﺎﻃﻘﻰ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﻧﻴﺮﻭﻫﺎ ﻛﺎﻫﺶ  ﻳﺎﻓﺘﻪ ﺍﺳﺖ .ﺩﺭﻭﺍﻗﻊ ﺑﺎ   ﮔﻨﺒﺪ ﻛﺎﻫﺶ ﻣﻰ ﻳﺎﺑﺪ، ﺑﻠﻜﻪ ﻣﻴﺰﺍﻥ ﻣﺼﺮﻑ ِ ﺍﻳﻦ ﺭﻭﺵ ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﻭﺯﻥ ﻣﺼﺎﻟﺢ ﻧﻴﺰ ﻛﺎﻫﺶ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﻳﺎﻓﺖ .ﻫﺪﻑ ﺍﺯ ﺳﺎﺧﺖ ﺧﺸﺨﺎﺷﻰ ﺑﺮ ﺭﻭﻯ ﺳﺮﺷﺎﺧﻪ ﮔﺴﺘﺮﺩﻩ ﻛﺮﺩﻥ ﺳﻄﺢ ﻣﻘﻄﻊ، ﺗﻮﺯﻳﻊ ﻧﻴﺮﻭ، ﻭ ﺍﻧﺘﻘﺎﻝ ﺁﻥ ﺍﺯ ﺧﺸﺨﺎﺷﻰ ﺑﻪ ﺁﻫﻴﺎﻧﻪ ﺑﻮﺩﻩ ﺍﺳﺖ .ﺑﻪ  ﻃﻮﺭ ﻛﻠﻰ ﮔﻮﻧﻪ ﻫﺎﻯ ﻣﺘﻔﺎﻭﺗﻰ ﺍﺯ ﻛﻼﻑ ﻭ ﺧﺸﺨﺎﺷﻰ ﺩﺭ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ  ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ .  ﺍﺗﺼﺎﻝ ﺩﻫﻨﺪﺓ ﺧﺸﺨﺎﺷﻰ ﺑﻪ ﺧﻮﺩ ﻛﻼﻑ، ﺩﺭ ﻫﻤﺔ ِ ﻛﻼﻑ ﭼﻮﺑﻰ ﺍﺯ ﺁﻥ ﻛﻼﻑ ﻗﻄﺮﻯ) ﺩﺭﺏ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎﻯ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺗﻰ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ  ﺷﺪﻩ، ﭘﺲ   ﻛﻼﻑ ﻋﻤﻮﺩﻯ ،( )ﮔﻨﺒﺪ ﻛﻮﭼﻚ ﺩﺭﺏ ﺍﻣﺎﻡ ﻭ ﻣﺴﺠﺪ ﭼﻬﺎﺭﺑﺎﻍ ﻣﻮﺭﺏ) ﮔﻨﺒﺪﻫﺎﻯ ﻣﺴﺠﺪ ﺟﺎﻣﻊ ﻋﺒﺎﺳﻰ ﻭ ﻣﺪﺭﺳﺔ ﭼﻬﺎﺭﺑﺎﻍ ( ﺑﻪ ﻛﺎﺭ ﺭﻓﺘﻪ ﺍﺳﺖ

گنبد های دو پوسته

.ﺑﻪ ﺍﻋﺘﻘﺎﺩ ﺍﺳﺘﺎﺩﻛﺎﺭﺍﻥ ﻣﺤﻠﻰ ﺍﺻﻔﻬﺎﻥ، ﺍﻳﻦ ﻛﻼﻑ ﻫﺎ ﻋﻤﻠﻜﺮﺩﻫﺎﻯ ﻣﺨﺘﻠﻔﻰ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺍﻧﺪ ﻛﻪ ﻣﻬﻢ ﺗﺮﻳﻦ ﺁﻥ ﻫﺎ   ﺗﻐﻴﻴﺮ ِ ﺟﻨﺒﺔ ﺳﺎﺯﻩ ﺍﻯ ﺁﻥ ﻭ ﺍﻳﺠﺎﺩ ﻳﻜﭙﺎﺭﭼﮕﻰ ﺩﺭ ﮔﻨﺒﺪ ﺍﺳﺖ .ﺩﻻﻳﻞ ﺷﻜﻞ ﻭ ﺗﻨﻮﻉ ﻓﺮﻣﻰ ﺧﺸﺨﺎﺷﻰ ﺩﺭ ﮔﻨﺒﺪﻫﺎ، ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺩﺭ ﺍﻧﺪﺍﺯﺓ ﺩﻫﺎﻧﻪ ﮔﻨﺒﺪ، ﺳﺒﻚ ﺳﺎﺯﻯ، ﻛﺎﻫﺶ ﻧﻴﺮﻭﻫﺎﻯ ﻭﺍﺭﺩﻩ ﺑﺮ ﭘﺎﻳﺔ ﮔﻨﺒﺪ ﻣﻬﺎﺭﺕ ﺍﺳﺘﺎﺩﻛﺎﺭ ﺩﺭ ﺷﻴﻮﺓ ﭼﻴﺪﻣﺎﻥ ﺑﻮﺩﻩ ﺍﺳﺖ

گنبد های دو پوسته

.ﺩﺭ ﺑﻌﻀﻰ ﺍﺯ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎ) ﺩﺭﺏ   ﺧﺸﺨﺎﺷﻰ ﻫﺎﻯ ﻛﻮﭼﻚ ﺩﺭ ﺑﺎﻻﻯ ﮔﻨﺒﺪ، ،( ﺍﻣﺎﻡ ﻭ ﻣﺪﺭﺳﺔ ﭼﻬﺎﺭﺑﺎﻍ ﺟﺎﻳﻰ ﻛﻪ ﭘﻮﺳﺘﺔ ﺑﻴﺮﻭﻧﻰ ﻛﺎﻫﺶ ﺿﺨﺎﻣﺖ ﺩﺍﺷﻨﻪ، ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ  ﺷﺪﻩ ﺗﺎ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﺁﻥ ﺑﺨﺶ ﻛﺎﻫﺶ ﻧﻴﺎﺑﺪ. ﺩﺭ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎﻯ ﺑﺮﺭﺳﻰ ﺷﺪﻩ ﻣﻰ ﺗﻮﺍﻥ ﺟﺰﻳﻴﺎﺕ ﺍﺟﺮﺍﻳﻰ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺳﺎﺩﻩ ﺗﺎ ﻣﺘﻜﺎﻣﻞ ﺑﺮﺭﺳﻰ ﻛﺮﺩ .ﻏﺎﻟﺐ ﮔﻨﺒﺪ ﻫﺎﻯ ﺍﺻﻔﻬﺎﻥ ﻣﺸﺎﺑﻪ ﺩﻭ ﮔﻨﺒﺪ ﺩﺭﺏ ﺍﻣﺎﻡ ﻭ ﺑﻪ ﺻﻮﺭﺕ ﺳﺎﺩﻩ ﻫﺴﺘﻨﺪ .ﺍﺯ ﻧﻈﺮ ﻋﻨﺎﺻﺮ ﺩﺍﺧﻠﻰ ﻣﺴﺠﺪ ﺟﺎﻣﻊ ﻋﺒﺎﺳﻰ ﻭ ﻣﺪﺭﺳﺔ ﭼﻬﺎﺭﺑﺎﻍ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎﻯ ﺟﺎﻣﻊ ﻭ ﻣﻨﺤﺼﺮ ﺑﻪ ﻓﺮﺩ ﻫﺴﺘﻨﺪ

گنبد های دو پوسته

.ﺑﻪ ﻟﺤﺎﻅ ﻛﻼﻑ ﭼﻮﺑﻰ ﻣﺪﺭﺳﺔ ﭼﻬﺎﺭﺑﺎﻍ ﻭ ﺑﻪ ﻟﺤﺎﻅ ﺧﺸﺨﺎﺷﻰ ﻫﺎ ﻣﺴﺠﺪ ﻋﺒﺎﺳﻰ ﻣﺘﻜﺎﻣﻞ ﺗﺮﻳﻦ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺍﺳﺖ . ﺭﻓﺘﺎﺭ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺳﺎﺯﺓ ﮔﻨﺒﺪﻫﺎﻯ ﺍﻳﺮﺍﻧﻰ ﻭ ﭘﺎﻳﺪﺍﺭﻯ ﺁﻥ ﻫﺎ ﺩﺭ ﮔﺬﺭ ﺯﻣﺎﻥ ﺩﻟﻴﻠﻰ ﺍﺳﺖ ﺑﺮ ﺑﻴﻨﺶ ﺁﮔﺎﻫﺎﻧﺔ ﺍﺳﺘﺎﺩﻛﺎﺭﺍﻥ ﺍﺯ ﺍﺻﻮﻝ ﺻﺤﻴﺢ ﻓﻨﻰ ﻭ ﺍﺟﺮﺍﻳﻰ .ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﻄﺎﻟﺐ ﻓﻮﻕ، ﺩﺭ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎﻯ ﺑﺮﺭﺳﻰ ﺷﺪﻩ، ﺗﻔﺎﻭﺕ ﻫﺎﻳﻰ ﺍﺯ ﻧﻈﺮ ﺷﻜﻞ ﻇﺎﻫﺮﻯ، ﻋﻨﺎﺻﺮ ﺗﺸﻜﻴﻞ ﺩﻫﻨﺪﻩ، ﻭ ﻃﺮﻳﻖ ﺍﺟﺮﺍﻯ ﺁﻥ ﻫﺎ ﻫﺴﺖ،

گنبد های دو پوسته

ﻛﻪ ﺍﻳﻦ ﻋﻮﺍﻣﻞ ﺑﺎ ﮔﺬﺷﺖ ﺯﻣﺎﻥ ﻭ ﺩﺭ ﻃﻰ   .ﺑﺮ ﺍﺳﺎﺱ ﻳﺎﻓﺘﻪ ﻫﺎ ﻣﻬﻢ ﺗﺮﻳﻦ 49 ﺍﺩﻭﺍﺭ ﮔﻮﻧﺎﮔﻮﻥ ﺗﻜﺎﻣﻞ  ﻳﺎﻓﺘﻪ ﺍﺳﺖ ﻋﻮﺍﻣﻞ ﺗﺄﺛﻴﺮﮔﺬﺍﺭ ﺑﺮ ﻓﺮﺍﻳﻨﺪ ﺳﺎﺧﺖ ﻭ ﭼﮕﻮﻧﮕﻰ ﺍﺗﺼﺎﻝ ﻋﻨﺎﺻﺮ ﺑﻴﻦ ﺩﻭ ﭘﻮﺳﺘﻪ، ﺧﻼﻗﻴﺖ ﺍﺳﺘﺎﺩﻛﺎﺭﺍﻥ ﻭ ﺩﺭﻙ ﺁﻥ ﻫﺎ ﺍﺯ ﻧﻴﺮﻭﻫﺎﻯ ﺳﺎﺯﻩ ﺍﻯ، ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺷﻜﻞ ﭘﻮﺳﺘﻪ ﻫﺎ ﻭ ﺗﻨﺎﺳﺒﺎﺕ ﮔﻨﺒﺪ، ﺍﺳﺖ .ﺩﺭ ﭘﺎﻳﺎﻥ ﻗﺎﺑﻞ  ﺫﻛﺮ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺮﺍﻯ ﭘﮋﻭﻫﺶ ﻫﺎﻯ ﺁﺗﻰ ﻣﻰ ﺗﻮﺍﻥ ﮔﻮﻧﻪ ﺷﻨﺎﺳﻰ  . ﮔﻨﺒﺪ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺳﺎﻳﺮ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﻣﺪ ﻧﻈﺮ ﺩﺍﺷﺖ ِ ﻭ ﻓﻨﺎﻭﺭﻯ ﺳﺎﺧﺖ ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻣﻰ ﺗﻮﺍﻥ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺗﻰ ﺗﻄﺒﻴﻘﻰ ﺑﻴﻦ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎﻯ ﺩﺍﺧﻠﻰ، ﺑﻪ ﻟﺤﺎﻅ ﺍﺟﺮﺍﻳﻰ ﻭ ﺍﻳﺴﺘﺎﻳﻰ، ﺑﺎ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎﻯ ﺧﺎﺭﺟﻰ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﺩﺍﺩ.